Rutyny myślenia krytycznego to proste, powtarzalne sposoby pracy z uczniami, które pomagają rozwijać uważność, ciekawość i umiejętność samodzielnego myślenia. Opierają się na zadawaniu pytań i prowadzeniu rozmowy w taki sposób, aby dzieci nie tylko udzielały odpowiedzi, ale przede wszystkim zastanawiały się, uzasadniały swoje zdanie i dostrzegały różne możliwości interpretacji.
Ich siła polega na regularności — stosowane często, w różnych kontekstach (na lekcji, w rozmowie, podczas analizy tekstu, obrazu czy zadania), stopniowo budują nawyk myślenia, a nie tylko reagowania.
Rutyny można wykorzystywać niezależnie od przedmiotu i wieku — sprawdzają się zarówno w edukacji wczesnoszkolnej, jak i w pracy ze starszymi uczniami. Nie wymagają specjalnych materiałów ani długiego przygotowania — wystarczy dobrze dobrane pytanie i gotowość, by naprawdę posłuchać odpowiedzi.
Rutyny myślenia zostały opracowane przez zespół badawczy Project Zero, działający przy Harvard Graduate School of Education, który prowadzi badania nad procesami uczenia się oraz rozwojem myślenia.
Poniżej będziemy prezentować wybrane rutyny wraz z krótkim opisem. Każdą z nich możesz rozwinąć, zobaczyć przykłady zastosowania i dostosować do własnej pracy.